دیدگاه امام (ره) در خانواده محوری
ما در مباحثی که عرض کردیم در مورد فرمایشات امام ، و اینکه ایشان محدودیتی برای حضور زن قائل نیستند با این حضوری که در جوامع غربی از آن تعریف می شود اصلاً صد و هشتاد درجه فرق می کند
درست است که ما محدودیتی از ناحیه امام درباره حضور زنان در جامعه نمی بینیم اما ایشان یک معیار مهم برای این امر لحاظ کردند که توجه به آن بسیار مهم و کارساز است . امام «خانواده محوری» را برای زنان بسیار مهم می دانستند ایشان خانواده را به عنوان یک اصل در جامعه نوپای اسلامی مطرح کردند و فرمودند که زنان در عین آزادی های سیاسی و اجتماعی باید خانواده را به عنوان محور اصلی جامعه مد نظر بگیرند و وظایف زنان را به گونه ای مطرح می کنند که در آن خانواده باید محور باشد ما این معیارها را در سخنان ایشان خطاب به زنان می بینیم : «از دامن زن مرد به معراج می رود» یعنی زن خانواده محور می تواند به این درجه برسد یا وقتی که می فرمایند : « زنان انسان ساز هستند ، همچنان که انبیاء انسان ساز بودند » حکایت از اهمیت تربیت انسان ها می کند و این در صورتی حاصل می شود که خانواده برای زن اصالت داشته باشد و اصلی ترین عنصر جامعه شناخته شده باشد مشکلی که اکنون در غرب وجود دارد از همین ناحیه به وجود آمده است ما در غرب شاهد پیشرفت علمی زنان و حضور فعال در زمینه های سیاسی و اجتماعی هرچند صوری هستیم ، اما این مسأله باعث فروپاشی خانواده ها در غرب شده است و این ناشی از بها ندادن به اصالت خانواده هاست ، وقتی حضرت امام توصیه می کنند زنها باید مانند مردها در مقدرات کشور سهیم باشند ، این یک معیار کلی برای حضورزن در صحنه های سیاسی-اجتماعی و علمی است و زنان باید در این عرصه ها حضور فعال داشته باشند، لذا این مقدرات در همه قالب ها می تواند ظهور پیدا کند، ولی این به معنای رها کردن خانواده نیست .امام تمام این مسائل را در کنار هم مطرح کردند، یعنی حضور در همه مقدرات کشور به قیمت متلاشی شدن خانواده نیست، چراکه از بین رفتن ارزش های خانواده و معیارهای اخلاقی و رفتاری آثار نامطلوبی بر جامعه دارد و حتی ضعف در فرهنگ ، سیاست و اقتصاد به ضعف نظام خانواده ها برمی گردد
با صحبت هایی که امام در این زمینه دارند متوجه می شویم که ارزش و احترامی که امام برای زنان قائل بودند ، صرفاً به حوزه عمومی و اجتماعی خلاصه نمی شود ، ایشان برای زنان در حوزه حصوصی و خانوادگی هم منزلت فراوانی قائل بودند و می فرمودند : « شما خانم ها شرف مادری دارید که در این شرف از مردها جلوتر هستید و مسئولیت تربیت فرزند را در دامن خود دارید، اول مدرسه ای که طفل دارد ، دامن مادر است .»
در نگرش امام حقوق زنان در این دو حوزه از یکدیگر جدا نبوده و متأثر از یکدیگرند ولی در غرب درست برعکس این است یعنی به بهانه حفظ آزادی و حقوق زن بدترین ظلم ها را به او می کنند شما یک مقدار اگر بیشتر در این ارتباط مطالعه کرده باشید متوجه خواهید شد که برداشت نهایی از فمنیسم از زمان پیدایی آن تاکنون این است که آنچه که در غرب در پرتو این دیدگاه حاصل شده ، همانا نابرابری کامل آزادی فردی لیبرالی بوده و «حاکمیت خواهش ها بر نفس انسانی» و « انهدام خانواده و جامعه» و « نابودی شخصیت زن » از پیامدهای طبیعی آن بوده ، بنابراین الآن باید به منظور دفاع از نهاد خانواده و شخصیت وجودی زن ، جمعیت ها و پیروان دفاع از حقوق زن در جوامع اسلامی تجدیدنظری در دیدگاه های خود داشته باشند و دفاع از حقوق زن را به نهاد خانواده تعریف نمایند زیرا ممکن نیست که در جامعه ای غیر سالم و متشکل از خانواده های بی پایه و اساس و نابهنجار تحولی مطلوب و آرمانی در دفاع از حقوق زن را شاهد باشیم.
و حالا ما در کشورچقدر آمدیم روی این مباحث فمنیستی و ظهور و بروز آن در نقش های زنان خود، کار کردیم ؟ کار از لحاظ مقابله با این تفکرات و این دیدگاه هایی که عرض شد ، اصلاً آمدیم مقابله کنیم ؟؟ یا اینکه به جای مقابله آمدیم تقویت کردیم این تفکر و نظریه را . شما ببینید در همین کشور چقدر برنامه و روش های غلط دارد انجام می شود چه توسط خود ما مذهبی هاش و چه مسئولین و چه مجلسی هاش و ...
بعضی وقت ها ما سرمان را انداخته ایم پائین بگویم مثل چی داریم دنبال بعضی ها می رویم .... میگویند توی یکی از جلسات رسمی کشور یکی از مسئولین کشور فرموده بودند که 60 درصد دانشجوهای پذیرفته شده در کنکور خانم ها بودند این رو به عنوان خوشبختی میگویند یعنی ما این همه میدان دادیم به خانمها ، یکی دیگه از آقایون و از اون مسئولین برمی گردد میگوید که این چه فایده ای دارد ؟! شغل توی جامعه ما بیشتر مال مردهاست خیلی از اوقات خانم ها برای مفید بودن و نه ضرورت می روند شغل پیدا می کنند گرسنه که نمی مانند ، جامعه ما اینجوریه معمولاً دیگه ، خب شما الآن اکثر رو فرستادید دانشگاه بعد می خواهید چه بکنید ؟ ایشون برگشته بود گفته بود که حالا بالاخره اینجوری شده دیگه من نمی دانم _ به همین راحتی _وقتی می گوئیم که بعضی از مسئولین با استعفای خودشان به این جامعه خدمت می کنند یعنی این. خب تو که شعور و فهم برنامه ریزی و مدیریتی نداری ، چرا اومدی این منصب را گرفتی ؟! چرا ما باید به یک نظام آموزشی غربی بدون اطلاع از پیامدهای آن، تسلیم بشویم
این روش ظالمانه است اصلاً روش ،روش غلطی است چرا ما تسلیم می شویم ؟ عکس العمل ما به به موضع گیری های کشورهای غربی در مورد زنان چیه ؟ به اینه که می گویند چون تعداد زنان شاغل در اروپا نسبت به مردان فلان درصد است ، ما هم باید سعی کنیم تعداد زنان شاغل خود را به فلان درصد برسانیم و لذا باید فلان مقدار کرسی دانشگاه و فلان تعداد محیط آموزشی را به زنان اختصاص دهیم و فلان مقدار میدان اشتغال برای آنها درست کنیم ! ولی یکی نیست بپرسه که آقا شما این گزینش را برپایه « تغییر کدام متغیری » دارید انجام می دهید؟! چه مسئولیتی را در جامعه از آنان انتظار داریم ، اصلاً چه نوع بسترسازی برای پرورش ذهنی و عینی و روحی این عده مهیا کردید؟! و خیلی از مسائل دیگر که من یک نمونه اش را عرض کردم، یا مثلاً در همین استخدام زنان ما توی جامعه که تبدیل شده به یک معضل ، شما بروید و نگاه بکنید در همین نیازمندی ها و همین روزنامه های استخدامی ، می بینید که متقاضی استخدامی برای زنان بیشتر از مردان است آنهم توی شغل هایی که اولویت با مرد در بر عهده گرفتن آن کار است ولی زده است کارمند زن می خواهند؛ یا همین گزینش نیرو ها، در ادارات ما زن را همان طور گزینش می کنند که مرد گزینش می شود . خب بلد نیستید طراحی بکنید بکشید کنار، عقل و شعور و برنامه ریزی نیست دیگه چیکارش کنیم ؟! سیستم اصلاً مشکل دارد حالا ما همین جوری سرمان رو انداختیم پائین و می رویم روشهای غربی ها را پیاده می کنیم ,
اصلاً خیلی از روش ها باید حذف شود توی این سیستم چون غربی است چون جواب پس داده که اشتباه است ، چون تاریخ مصرف گذشته است ، حالا ما روش ها را عوض نمی کنیم چسبیدیم به آدم ها ، که فلان آدم یا فلان مسئول که غربی است و یا این تفکرات ... در صورتی که شما اگر این روش ها را اصلاح کنید دیگه چنین آدمی با این طرز تفکر جایی برای حرف زدن و اظهار نظر ندارد، تفکرات و روش ها را شما باید حذف کنید نه افراد را ، آقا اینها کی اند ؟ اینها چهارتا آدم بد هستند نفهمیدند و یک غلطی کردند ، درست شد؟! اما غیر از اینهایی که که غلط کردند ماها هم داریم غلط می کنیم که،
حالا این روش های ظالمانه و غربی یکی دو تا هم نیستند که آدم بگوید مال بدفهمی و کج فهمی بعضی از مسئولین است ، درصد بسیار بالایی اش مال فلج بودن و فَشغل بودن سیستم مدیریتی و مهم تر از همه نظام آموزش عالی کشوره ، و یکی اش مال این است که ما موضع گیری خاصی درباره زنان نداریم ؛من باب مثال وقتی زن مسلمان بر پرده سینما و تلویزیون با چهره غیر اسلامی ظاهر می شود ، وقتی ما هیچ موضعی در این قبال نداشته باشیم پس در واقع این ما هستیم که داریم به این شکل پوشش و آرایش وجه قانونی می دهیم و به طور غیرمستقیم آن را به زنان و دخترانمان به عنوان یک ارزش منتقل می کنیم . ما به بهانه جاذبه داشتن ، جاذبه های امیال شیطانی را در جامعه تقویت می کنیم ، در حالیکه هنر ِآمیخته با جاذبه های دینی باعث ترقی و تعالی می شود نه...
موضوع بعدی این است که ما مبنا و تعریف دقیقی از زن در جامعه نداریم در صورتی که سیستم و نظام ما باید بتواند برای امور مربوط به زنان چه در سطح آموزشی و چه در سطح خانواده و شغل و ... تعاریفی ارائه داده و بستر پرورشی مناسب با ویژگی های زنان را جهت ارتقاء شأن و منزلت اجتماعی آنان فراهم سازد و بهترین منبع را نیز باید از سازنده این انقلاب یعنی امام راحل بگیرد
ماها چقدر آمدیم روی نظریات امام کار کردیم توی مباحث زنان ؟! وقتی داری با یک طلبه و یا یک دانشجوی به اصطلاح مذهبی اش صحبت می کنی ، برمی گرده می گوید که این را واقعاً امام گفته، می گی آره برو توی فلان کتاب و فلان صفحه .... درد اینجاست که خیلی از روش ها را امام پیش روی ما گذاشته ما سراغ این نظریات نمی رویم، می رویم از نظریات و روشهای جواب پس داده ی غربی ها استفاده می کنیم روش هایی که خود غربی ها اذعان به غلط بودن و بی پایه و اساس بودن آن دارند ...
حرف آخر و خلاصه بحث اینکه :
نگرش حضرت امام نسبت به مسأله زن و تعریف ایشان از مقام زن همراه با حفظ اسلامیت بود یعنی آن اسلامی که خود ایشان به جهانیان معرفی کرده بودند ایشان حتی در بدو تأسیس جمهوری اسلامی بر این تأکید داشتند
لذا تعریف امام از زن مسلمان، زن متعهد با حفظ هویت اسلامی بود با توجه به این دو موضوع و معیار با آن دیدگاه گسترده و وسیعی که امام داشتند حضور زن در تمام عرصه ها بلامانع است امام معتقد بودند زن اگر با دو بال دین و تقوا و فضیلت حرکت کند، می تواند تأثیرگذار باشد و مهم ترین اقدامی که امام انجام دادند قرار دادن زنان در مسیر واقعی خودشان بود . نه آن زنی که در انزوا زندگی می کرد مورد پذیرش امام بود و نه آنکه اسلام ستیزانه در جامعه حضور داشت .امام روش جدیدی را برای حضور زن مسلمان در جامعه ابداع کرد و آن حضور آمیخته با دین و عقل و منطق بود که همه برخواسته از متن شریعت و اسلام ناب بود .
ایشان برخلاف آنچه بین مردم رایج بود که دینداری یعنی پشت کردن به دنیا، معتقد بودند انسان دیندار هم اهل دین و تعهداتش است و هم به آنچه در اطرافش می گذرد توجه دارد
متأسفانه در حال حاضر تا اندازه ای که نه ،بلکه خیلی زیاد از دیدگاه های امام فاصله گرفتیم ، اگرچه ممکن است فاصله زمانی هم تأثیرگذار باشد ، اما شتاب تخریب هویت زنان هم قابل تأمل و بررسی است
زنان متدین جامعه ایران ازشرایط انفعالی و به حاشیه رانده شده، به وضعیتی فعال و حتی پیشرو در بسیاری از عرصه های علمی ، فرهنگی و اجتماعی درآمدند به طوری که نقش فعال و حتی هدایتگر آنان در پیروزی انقلاب و نیز دوران دفاع مقدس و همزمان با آن در ابعاد علمی آموزشی ورزشی و سایر مشارکت های فرهنگی اجتماعی سیاسی بر کسی پوشیده نیست .اسلام ناب و اندیشه های والای امام طیف جدیدی از باور دینی را در ذهن اندیشمندان و نخبگان و همچنین در اذهان عمومی مردم پدید آورد که راه معتدل و میانه ای در پاسخ به دیدگاه های کهنه پرستی و تجددگرایی بود ( در پاسخ به دیدگاه اول)
امام در عین نگرش های نوینی که درباره همه مسائل اسلام بخصوص مسأله حضور زن و آزادی های آنان و ... ارائه کردند،اما نسبت به اصول و مبانی اساسی اسلام حساسیت فوق العاده ای داشتند ، زن امروز هم اگر بخواهد تأثیرگذار و مترقی باشد و حرف نویی در دنیا برای گفتن داشته باشد ، جز اسلام راه دیگری ندارد، اگر غیر این باشد به مرور زمان یا به همان جاهلیت قبل از اسلام برمی گردد، یا به انحطاطی که الآن غرب درگیر آن شده مبتلا می شود ،متأسفانه ما در این زمینه دردهای زیادی داریم ، ما امروز با نسل جدیدی از جامعه زنان روبه رو هستیم که دو نسل با اول انقلاب فاصله دارد، ما برای دختران جوان امروز مشکل برنامه و قانون در متن دین نداریم ، دین ما برای همین نسل هم با توجه به روحیات و نیازهایشان برنامه دارد ، ما مشکل اجرای قانون داریم. مشکل امروز جامعه ما مشکل عدم شناخت دقیق از اسلام است،
دولتمردان ما نسبت به آرمان های امام مسئولیت سنگینی دارند و باید پاسخگو باشند که چقدر توانسته اند به اهداف و آرمان های ایشان عمل کنند و در بسط و گسترش آن در جامعه کمک نمایند ، متأسفانه بسیاری از مظاهر فساد که از نظر اسلام هم مردود است، شکل قانونی به خود گرفته است ، به هرحال دشمن که بیکار ننشسته و در این راه سرمایه گذاری می کند این ما هستیم که باید دوراندیش و حساس باشیم . چه من دانشجو و چه شما و چه برنامه ریزان فرهنگی کشور .
زنان روشنفکر جهان اسلام امروز به این نکته اذعان دارند که امام درباره زنان حرکت و فکر نویی را پایه ریزی کردند و از جامعه زنان ایرانی توقع گسترش و عمل به دستورهای امام را دارند ، ما باید زمینه رواج تفکرات امام را در حوزه زنان در جهان آماده کنیم اما متأسفانه امروز در داخل کشور حالت ایستایی پیدا کرده ایم و آن شتابی که سابقاً تفکرات امام داشت امروز وجود ندارد و ما از این اتفاق ضربات سنگینی خواهیم خورد .
اگر انقلاب اسلامی در سطح جهانی داعیه دار تعریف نوینی از شخصیت زن ، حقوق و نقش وی در جامعه مطابق با نیازهای زمان و لزوم اصلاح و پیشرفت در حیات بشری می باشد، این ما هستیم که باید این رسالت را به عنوان یک نهضت در نشر افکار امام با جدیت شروع کنیم، این تفکر نباید در جهان متوقف شود و حالت ایستایی به خود بگیرد
والسلام
|
+| نوشته شده توسط
شهبازی در سه شنبه دوازدهم تیر 1386
|
